Gwiwer Farw yn Codi Gobeithion Yng Nghoedwig Brechfa

The dead red squirrel that the cat brought in

Ddechrau mis Medi, derbyniodd y Prosiect adroddiad am wiwer goch yng Ngwernogle, yng nghanol Coedwig Brechfa, sef planhigfa fawr o bron i chwe mil hectar i’r de-ddwyrain o Brif Barth Gwarchod Gwiwerod Coch Canolbarth Cymru.

Coedwig Brechfa yw’r enw cyfredol am ran o goedwig hynafol Glyn Cothi. Mae’n frith o hanes. Mae tystiolaeth fod y goedwig yn cael ei rheoli gan bobl leol ers y 6ed ganrif.   Dros y blynyddoedd mae’r goedwig wedi bod yn lloches i Dywysogion Cymru a oedd yn ymladd yn erbyn y Normaniaid, yn Goedwig Hela Frenhinol, a bu hefyd yn cyflenwi pren ar gyfer y ffosydd yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf.  Mor ddiweddar â’r 1980au, roedd Coedwig Brechfa yn lloches i wiwerod coch.  Fodd bynnag, oddi ar hynny, ymddengys fod y cochion wedi diflannu o’r Goedwig . Cafwyd ambell adroddiad am weld gwiwer goch, ond ni chafwyd unrhyw dystiolaeth ffotograffig ers degawdau.

Oherwydd y diffyg tystiolaeth hyn, pan gafodd y tair Brif Barth Gwarchod eu creu yng Nghymru yn 2009, ni chafodd Coedwig Brechfa ei chynnwys yn rhan o Brif Barth Gwarchod Gwiwerod Llwyd Canolbarth Cymru.

Sophie with her son Albi and project volunteer Huw Denman, holding a squirrel-chewed cone

Mae’r prosiect yn derbyn adroddiadau yn rheolaidd am wiwerod coch o’r tu allan i’r Prif Barth Gwarchod, ond gwiwerod llwyd ydyn nhw mewn gwirionedd.   Fodd bynnag, daeth llun gyda’r adroddiad hwn.  Pan welsom y llun, roeddem yn llawen ac yn drist.   Gwiwer goch oedd yn y llun – ond roedd hi’n farw.  Roedd wedi cael ei lladd gan gath.  Mae’r wiwer goch hon yn awgrymu y gallai fod yna boblogaeth o wiwerod coch yng Nghoedwig Brechfa. Rydym yn ddiolchgar i Sophie am roi gwybod i ni ar unwaith pan ddaeth ei chath a’r wiwer goch iddi.  Mae’r carcas gennym, a byddwn yn anfon sampl o’r blew ar gyfer dadansoddiad genetig.  Yn y cyfamser, bydd Sophie yn monitro cyfres o gamerâu trywydd a gafodd eu gosod o amgylch ei heiddo, gan obeithio gweld gwiwerod coch sydd yn fyw ac yn iach.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

Mae'r wefan hon yn defnyddio Akismet i leihau sbam. Dysgwch sut mae eich data sylwadau yn cael ei brosesu .