Ymchwil Genetig

Yn ystod tri chyfnod arolwg, trapiwyd nifer o wiwerod coch mewn rhaglen drapio wedi’i thargedu o dan drwydded. Datgelodd dadansoddiad DNA fod yna bum haploteip DNA mitocondriaidd gwahanol yn y boblogaeth yng nghanolbarth Cymru.

Mae haploteip yn farciwr genetig a all ddarparu gwybodaeth ddefnyddiol am eneteg a thras poblogaeth o rywogaeth benodol.

O boblogaeth gwiwerod coch Canolbarth Cymru, roedd tri o’r pum haploteip wedi eu cofnodi o’r blaen yng Nghymru; fodd bynnag, hwn oedd y tro cyntaf i’w presenoldeb gael ei gofnodi mewn un lleoliad.

Ymddengys fod tri o’r haploteipiau yn unigryw i boblogaeth y Canolbarth. Yn 2013, canfuwyd haploteip newydd ym mhoblogaeth y Canolbarth, yn ystod astudiaeth o dan brosiect MISE.

Credir bod yr haploteip hwn wedi deillio o drawsleoliadau ym Mhrydain yn y gorffennol, o ystyried y cafwyd hyd iddo mewn sbesimen yn yr Amgueddfa Brydeinig. Ar hyn o bryd, dyna yw’r haploteip mwyaf cyffredin mewn gwiwerod coch yn Iwerddon; fodd bynnag, ni chafodd ei gofnodi o’r blaen mewn unrhyw boblogaeth gwiwerod coch sydd wedi goroesi ym Mhrydain.

Dangosodd canlyniadau dadansoddiad genetig fod gan y boblogaeth o wiwerod coch yng Nghanolbarth Cymru amrywiad genetig mawr. Mae i hyn oblygiadau i gadwraeth y boblogaeth leol a gwarchodaeth gwiwerod coch yng Nghymru yn gyffredinol. Os oes amrywiad genetig mawr mewn poblogaeth, mae ymdrechion cadwraeth yn fwy tebygol o lwyddo.

Red Squirrel in cone

Gwiwer goch mewn ffrâm drafod gan Anna Hobbs

Fitting radio collar to red squirrel in mid Wales

Huw Denman a Don MacPherson yn gosod coler radio yng Nghanolbarth Cymru