Rheoli’r Wiwer Lwyd

Nodwyd taw’r wiwer lwyd yw’r prif fygythiad i barhad y wiwer goch yng nghanolbarth Cymru yn y dyfodol.

Er mwyn sicrhau goroesiad y wiwer goch, mae’n hanfodol cael rhaglen barhaus i reoli’r wiwer lwyd ym Mhrif Barth Gwarchod Gwiwerod Coch Canolbarth Cymru, gyda tharged o ddileu’r llwyd yn y parth craidd ac ymdrech gyson i’w rheoli o fewn y parth clustogi. Yn benodol, dylid targedu coridorau sy’n debygol o gael eu defnyddio gan y wiwer lwyd i gyrraedd y parth craidd, megis y cynefin llydanddail a geir yn nyffryn Cothi.

Yn hydref 2014, sefydlodd Prosiect Gwiwerod Coch Canolbarth Cymru Gynllun Benthyca Trapiau, sef ffordd o reoli’r wiwer lwyd a fu’n llwyddiant pan y’i defnyddiwyd gan brosiectau eraill yn y DG sy’n gwarchod y wiwer goch.

Gwiwer Lwyd – Bob Coyle

Gwiwer Lwyd – Bob Coyle

Mae’r Cynllun Benthyca Trapiau yn cael ei cael ei arwain gan grwpiau gwirfoddol, sy’n cydlynu trapio gwiwerod llwyd yn eu hardaloedd lleol.

Nod y prosiect yw ymgysylltu â chynifer â phosibl o bobl sy’n byw yn Prif Barth er mwyn trapio’r gwiwerod llwyd. Yn yr hirdymor, gobeithiwn y bydd rheoli gwiwerod llwyd yn dod yn naturiol i gymunedau’r Prif Barth yn y Canolbarth, er mwyn cael cynefin addas, sefydlog a ffyniannus i’r wiwer goch.

Mae Prosiect Gwiwerod Coch Canolbarth Cymru wedi profi o’r blaen y ffordd orau o reoli gwiwerod llwyd â chymorth dau grant mawr (y naill gan Amgylchedd Cymru a’r llall gan Lywodraeth Cymru trwy grant ERD 2012) a oedd yn caniatáu i’r Bartneriaeth redeg cynlluniau peilot a oedd yn sylweddol, ond wedi eu cyfyngu gan amser.

Defnyddiodd y cynlluniau peilot hyn gontractwyr i wneud y gwaith, gyda chymorth arolygon gan wirfoddolwyr i fapio gweithgarwch gwiwerod ac i brofi egwyddorion a logisteg rheoli gwiwerod llwyd ar raddfa tirwedd yn y Canolbarth.

Er bod y prosiectau rheoli hyn yn llwyddiannus yn eu hamcanion, gan ddifa cannoedd o wiwerod llwyd ym mharth clustogi’r prif barth, mae’r gost uchel a’r llafur sydd eu hangen i redeg ymarferion rheolaeth o’r fath yn rhy ddrud i’w cynnal; yn y diwedd, dychwelodd y gwiwerod llwyd.

Mae’r gwaith hwn wedi arwain y Bartneriaeth at ein dealltwriaeth bresennol o’r ffordd fwyaf cynaliadwy ac effeithiol i fwrw ymlaen â’r gwaith yn y Canolbarth, sef rheoli gwiwerod llwyd dan arweiniad y gymuned leol.

Oddi ar 2014, diolch i arian gan Amgylchedd Cymru, mae Ymddiriedolaeth Bywyd Gwyllt De a Gorllewin Cymru wedi cyflogi Swyddog Gwiwerod Coch i redeg Prosiect Gwiwerod Coch Canolbarth Cymru gan ganolbwyntio ar feithrin gallu’r gymuned leol i reoli’r wiwer lwyd.

Squirrel trap in position

Trap gwiwerod yn ei le