Gwiwerod anodd eu dal

Yn eironig, roedd un o’r cofnodion cyntaf am wiwerod llwyd Canolbarth Cymru, yn Rhandir-mwyn yn y pumdegau, ond ers hynny gwelwyd gwiwerod coch yn fwy rheolaidd. Diolch i leoliad anghysbell yr ardal a gwaith ymroddedig gan wirfoddolwyr, cafodd nifer o drigolion Rhandir-mwyn y pleser o weld gwiwerod coch yn ystod yr ugain mlynedd diwethaf. Fodd bynnag, yn ystod y flwyddyn neu ddwy ddiwethaf, aeth pethau’n dawelach ac ni welwyd unrhyw wiwerod newydd rhwng diwedd 2020 a ddechrau 2021. Hefyd, ni chawsom fawr o  lwyddiant  gyda thrapiau camera. Credwn taw’r rheswm am hyn yw bod y gwaith coedwigaeth wrth ymyl y pentref wedi tarfu gwiwerod coch Rhandir-mwyn.

trail camera image of a brownish looking red squirrel on a mossy lump with a sitka spruce cone in its mouth

Dyma oedd un o’r lluniau cyntaf cawson ni o wiwer goch yng Nghwm Rhaeadr

Yna, ym mis Medi 2021 cawsom adroddiad trwy ein gwefan am wiwer goch yng nghoedwig Cwm Rhaeadr gerllaw. Daeth yr adroddiad gan berson lleol a oedd yn defnyddio’r goedwig yn rheolaidd ar gyfer beicio mynydd. Roedd yn beicio i fyny’r llwybr pan welodd ddwy wiwer goch mewn coeden. Aethom i’r fan ychydig o wythnosau’n ddiweddarach er mwyn gosod sawl trap camera. Dros y gaeaf, cofnodwyd gwiwerod coch mewn sawl lleoliad yn y goedwig, ac mewn rhai mannau, cawsom sawl gwiwer yn yr un llun. Roeddem yn eithaf gobeithiol o allu dal ambell wiwer a darganfod pa mor agos maen nhw’n perthyn i wiwerod yn rhannau eraill y prif barth gwarchod – ond ddigwyddodd hynny ddim.

a brownish red squirrel sits up holding a sitka spruce cone to its mouth

Cafodd trapiau eu gosod gennym ac, er inni roi abwyd ynddyn nhw am wythnosau, ni chafwyd ond un llun o wiwer goch, sef benyw a oedd yn llaetha. Fe benderfynon ni ohirio’r trapio am wythnos arall er mwyn gwneud yn siŵr bod ei gwiwerod bach yn hŷn a chryfach, ond ni chafwyd unrhyw wiwerod eraill yn ein trapiau. Ni chafwyd unrhyw luniau o wiwerod coch ychwaith pan oedd y trapiau wedi eu cau gennym.

Mae’n rhaid bod y gwiwerod wedi symud i rywle arall, ar yr union adeg y gwnaethom ymdrech i’w dal.  O’r herwydd, rhaid inni ailddechrau yn sgwâr 1, gan geisio dod o hyd iddyn nhw er mwyn eu trapio a dysgu mwy am y boblogaeth unigryw hon o wiwerod coch. Gallwch ein helpu wrth roi gwybod i ni ar ein gwefan am unrhyw wiwer goch a welwch.